هدف
این مطالعه با هدف نشان دادن این نکته است که ارزیابی عروقی (بررسی وضعیت خونرسانی) پیش از دبریدمان زخم یک ضرورت حیاتی است؛ سپس یک پروتکل موفق چندرشتهای را برای نجات یک زخم فشاری پیچیده در ناحیه پاشنه ارائه میکند که پس از دبریدمان غیر اصولی بدتر شده بود. این گزارش موردی نشان میدهد که با ادغامِ بازسازی عروقی (revascularization)، درمان با فشار منفی روی زخم (NPWT) و گرافت سلولز نانوباکتریال زیستفعال (bioactive cellulose graft) میتوان با وجود بیماریهای زمینهای شدید و عوارض ناشی از درمانهای قبلی (iatrogenic complications) به بستهشدن کامل زخم رسید.
روش
بیمار، یک خانم در دهه شصت سالگی با چندین بیماری زمینهای بود که با وخامت یک زخم فشاری پاشنه درجه ۴ پس از دبریدمان غیر اصولی مراجعه کرد. درمان بر اساس یک پروتکل ساختارمند پیش رفت:
- ارجاع فوری چندرشتهای و اعمال وقفه در دبریدمان تا زمانی که بازسازی عروقی انجام شود؛
- انجام بازسازی عروقی اندوواسکولار برای ایسکمی بحرانی اندام؛
- انجام دبریدمان جراحی پس از اینکه خونرسانی به سطح کافی رسید؛
- انجام NPWT و سپس پیوند گرافت سلولز نانوباکتریالِ زیستفعال به منظور ایجاد اپیتلیالیزیشن (پوششگیری سطحی جدید)؛
- کاهش فشار مداوم روی ناحیه (offloading) و کنترل قند خون در طول کل درمان.
نتایج
اجرای این پروتکل چندرشتهای منجر به نجات اندام و ترمیم کامل زخم شد. بعد از انجام بازسازی عروقی، NPWT باعث شکلگیری بافت گرانولیشن قوی و قابل توجه شد و حدود 30% پوششدهی زخم را ایجاد کرد. سپس با انتقال به یک گرافت زیستفعال از نوع سلولز نانوباکتریال (BNC)، اپیتلیالیزیشن سریع و بدون وقفه آغاز شد؛ بهطوریکه توانست بر فلات/وقفه ترمیمی قبلی (healing plateau) غلبه کند. بستهشدن کامل زخم در 30 روز پس از اعمال BNC تایید شد و در طول پایش پنج هفتهای بعد از بستهشدن نیز پایدار باقی ماند. بیمار همچنین گزارش داد که میزان درد به طور قابل توجهی کاهش یافته و رضایت بالایی از روند درمان داشته است؛ موضوعی که نشاندهنده بهبود قابل توجه کیفیت زندگی بود.
نتیجه گیری
این گزارش موردی سه اصل کلیدی را برای مدیریت زخمهای پیچیده پاشنه برجسته میکند:
اول، چون خونرسانی پاشنه معمولاً ضعیف است، ارزیابی عروقی باید به عنوان شرط مطلق و پیشنیاز انجام دبریدمان در نظر گرفته شود تا از آسیبهای ناشی از مداخلات جلوگیری شود. دوم، وجود یک ترتیب دقیق و الزامآور از مراحل بازسازی عروقی → دبریدمان → NPWT → پیوند گرافت زیستفعال برای عبور از عوارض و پیچیدگیهای درمان ضروری است. سوم، گرافتهای سلولز نانوباکتریال راهکاری توانمند و غیرجراحی برای شکستن فلات ترمیمی هستند و میتوانند به بستهشدن زخم منجر شوند. این پروتکل مبتنی بر فیزیولوژی، حتی برای چالشبرانگیزترین موارد نیز قابلیت نجات دارد.