هدف
این گزارش سناریوی بالینی حساسی را بررسی میکند که در آن یک دبریدمان جراحی تهاجمی برای زخم پاشنه پای دیابتی بدون ارزیابی قبلی عروق، در بیماری که قطع اندام مقابل را داشت، انجام شد. این اقدام منجر به تشدید ایسکمی زمینهای و ایجاد عوارض فاجعهبار گردید. در نهایت، با وجود بازعروقیسازی موفقیتآمیز بعدی، بیمار ناچار به قطع اندام انتخابی شد.
روش
بیمار، مردی ۸۴ ساله مبتلا به دیابت و سابقه قطع اندام بزرگ (ماژور) در پای مقابل بود که با زخم وخیمشونده پاشنه پس از اجرای دبریدمان جراحی غیراختصاصی در مرکز دیگری مراجعه کرد. آن دبریدمان باعث آسیب جدی به گردش خون کولترال در اندام دچار ایسکمی شد و پرفیوژن بافت به شدت مختل گردید.
ارزیابی کامل توسط تیم چندرشتهای ما شامل رادیولوژیست مداخلهای، متخصص بیماریهای عفونی، جراح ارتوپد و درمانگر زخم انجام شد که موارد زیر را روشن کرد:
- استئومیلیت شدید و نکروز وسیع استخوان پاشنه
- ایسکمی بحرانی اندام با تشدید اختلال گردش خون پس از دبریدمان، که بعداً با آنژیوپلاستی درمان شد.
- ساختار غیرقابل بازسازی پاشنه
نتایج
دبریدمان اولیه مستقیماً به پیشرفت آسیب ایسکمیک منجر شد و سبب ایجاد نکروز غیرقابل بازگشت بافتی گردید که حتی تا سطح استخوان ادامه یافت. با وجود بازعروقیسازی موفق و ایجاد جریان خون شریانی (ماکروواسکولار)، وسعت تخریب استخوان پاشنه ناشی از ترکیب استئومیلیت و نکروز ایسکمیک (که مستقیماً مرتبط با دبریدمان زودهنگام بود) باعث شد ساختار پاشنه عملاً غیرقابل حفظ گردد. با از دست رفتن وسیع بافت استخوانی، حتی با فرض ترمیم زخم، ظرفیت تحمل وزن عملکردی بهصورت غیرقابل بازگشت از بین رفته بود. پس از اجماع دقیق تیم چندتخصصی، قطع اندام انتخابی در سطح زیر زانو انجام شد.
نتیجهگیری
این گزارش بر اهمیت اصلی مدیریت پای دیابتی تأکید میکند: ارزیابی عروقی باید مقدم بر هرگونه دبریدمان جراحی، بهویژه در بیماران پرخطر با قطع اندام مقابل باشد. چرا که دبریدمان نامناسب میتواند ایسکمی را تشدید و سبب از دست رفتن برگشتناپذیر بافت گردد. زمانی که تخریب استخوان به حد آستانه بحرانی میرسد، صرف بازعروقیسازی برای حفظ اندام کافی نیست و در این شرایط، قطع اندام انتخابی منطقیترین راهبرد برای بازگرداندن کیفیت زندگی بیمار محسوب میشود—چنین تصمیمی نشانه شکست درمان نبوده بلکه مراقبت صحیح و متناسب با نیاز بیمار است.