آشنایی با روش‌های درمان زخم بستر در منزل

درمان زخم بستر یک امر بسیار تخصصی، مهم و حساس است که باید در زمان درست و توسط یک فرد حرفه‌ای انجام شود تا از پیشرفت آن و بروز مشکلات دیگر جلوگیری شود. فرد دارای زخم بستر، معمولا برای مراجعه به بیمارستان یا مراکز درمانی  شرایط خروج از منزل را نداشته و یا به سختی می‌تواند از منزل خود خارج شود. با توجه به این موضوع، مجموعه زخم کرج این امکان را برای شما فراهم کرده است که بتوانید از درمان زخم بستر در منزل بهره‌مند شوید و دیگر نگران رفت و آمد بیمار خود به بیمارستان یا مراکز درمانی نباشید. برای آشنایی با چگونگی درمان زخم بستر در منزل، انواع زخم بستر که در منزل قابل درمان هستند و مراحل درمان زخم بستر در منزل این مطلب را تا انتها مطالعه نمایید.

زخم بستر چیست و چرا به وجود می آید؟

زخم بستر یا زخم فشاری (Bedsore or Pressur ucler) زمانی رخ می‌دهد که بدن فرد برای مدت زمان طولانی در یک وضعیت ثابت در رختخواب و یا صندلی چرخ‌دار قرار گرفته باشد و قسمتی از بدن، به ویژه نواحی که بر روی استخوان قرار دارند، تحت فشار مداوم قرار گرفته باشد. وقتی بدن بیمار برای 2 تا 3 ساعت ثابت باشد، خونرسانی به نقطه تحت فشار کاهش پیدا کرده و باعث می‌شود که پوست قرمز و حساس شود. در صورتی که فشار وارده بر ناحیه مورد نظر از بین نرود، رنگ پوست تغییر کرده و به مرور زمان با ایجاد اصطکاک میان پوست و ملحفه، خراش یا زخم‌های کوچکی ایجاد می‌شود که می‌توانند به آسیب‌های عمقی و خطرناک تبدیل شوند.

عوامل متعددی وجود دارند که می‌توانند بر ایجاد شدن زخم بستر تاثیرگذار باشند، اما اصلی‌ترین آن‌ها وارد شدن فشار بر ناحیه آسیب‌پذیر است. علاوه بر این، بیماری‌هایی مانند دیابت، بیماری قلبی عروقی، چاقی مفرت و ... که می‌توانند بر گردش خون و سیستم عصبی بدن تاثیرگذار باشند نیز می‌توانند عاملی برای به وجود آمدن و تشدید این زخم شوند. افرادی که دچار سکته‌های مغزی و قلبی، اختلالات عروقی، بی تحرکی، چاقی و لاغری مفرط، اختلالات تغذیه‌ای، کهولت سن یا ناتوانی حرکتی هستند، و یا عمل‌های جراحی همچون جراحی ستون فقرات و لگن انجام داده‌اند و باید برای مدت زمان طولانی در بستر قرار گیرند، بیشتر در معرض ابتلا به این عارضه هستند. باید دقت داشته باشید که زخم بستر در اغلب موارد در نواحی مختلفی مانند پشت سر، پاشنه پا، استخوان دنبالچه، کتف، باسن و … که میان پوست و استخوان بافت کمتری وجود دارد، رخ دهد.

توجه مهم: محتوای این صفحه صرفا جنبه اطلاع‌رسانی دارد و نباید به عنوان جایگزین تشخیص، مشاوره یا درمان تخصصی پزشکی در نظر گرفته شود. برای بررسی دقیق وضعیت زخم و دریافت برنامه درمانی مناسب، با متخصص زخم مشورت کنید.

آشنایی با روش‌های مراقبت و درمان خانگی زخم بستر

درمان زخم بستر، علاوه بر درمان‌های تخصصی، به مراقبت و درمان‌های خانگی نیز نیازمند است. اما تمام روش‌ها و مراحل درمان خانگی زخم بستر، باید توسط پزشک یا متخصص زخم تایید شده باشد تا از پیشرفت زخم و عفونت آن جلوگیری نماید.

بر اساس گایدلاین NICE و به روزرسانی‌های بین المللی می‌توان گفت که بسیاری از خانواده‌ها تمام توجه خود را روی خودِ زخم متمرکز می‌کنند، در حالی که شواهد علمی نشان می‌دهد روند بهبود زخم بستر اغلب به عواملی خارج از زخم وابسته است. وضعیت تغذیه، میزان تحرک بیمار، آب‌رسانی بدن، گردش خون و کاهش فشار از روی بافت‌ها می‌توانند به اندازه نوع پانسمان در نتیجه درمان موثر باشند. به همین دلیل درمان موفق زخم بستر در منزل تنها به پانسمان محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند مراقبت همه‌جانبه از بیمار است. بسیاری از افراد به دنبال روش‌های خانگی درمان زخم بستر می‌گردند تا بتوانند از عزیزان خود به خوبی در منزل مراقبت نمایند، با توجه به میزان اهمیت این موضوع، در ادامه ما به بررسی این روش‌ها می‌پردازیم.

1. تغییر وضعیت بدن بیمار به صورت مداوم

اولین و مهمترین اقدام در درمان‌های خانگی این بیماری، کاهش فشار از ناحیه آسیب دیده است. با وارد شدن فشار مداوم به ناحیه آسیب‌پذیر، گردش خون دچار مشکل شده و آسیب بافتی بیشتر می‌شود. این آسیب تا جایی پیش می‌رود که زخم عمیق شده و روند ترمیم کند می‌شود. برای این کار باید بسته به شرایط بیمار اقدامات زیر را انجام دهید:

• اگر بیمار بر روی تخت بستری است، هر 2 ساعت یکبار و اگر بر روی ویلچر نشسته است، هر 30 دقیقه تا 1 ساعت یکبار باید جابجا شود تا فشار از یک نقطه بدن برداشته شده و در کل بدن پخش شود.
• استفاده از بالش بین زانوها، زیر پاشنه‌ها و یا پهلوها باعث می‌شود که فشار از نقاط مستعد زخم برداشته شود.
• حتما از تشک‌های ضد زخم بستر و بالشت‌های تخصصی استفاده نمایید تا فشار را به طور یکنواخت در تمام نقاط بدن پخش کرده و از وارد شدن فشار در یک نقطه مشخص جلوگیری کند.
• توجه داشته باشید که بیمار نباید روی زخم خود بخوابد و تا حد امکان از بروز چنین اتفاقی جلوگیری نمایید.

2. رعایت بهداشت پوست و تمیز نگه داشتن زخم

از دیگر اقدامات مهمی که باید جهت درمان زخم بستر در منزل انجام داد، تمیز کردن زخم و رعایت بهداشت پوست بیمار است. این کار علاوه بر اینکه از بروز عفونت جلوگیری می‌کند، بلکه باعث می‌شود که سرعت درمان زخم بهبود پیدا کند. برای تمیز کردن زخم در خانه، باید از محلول‌های شستشوی مناسب استفاده کنید؛ مانند سرم نرمال سالین و یا هر محلولی که پزشک معرفی کند. ریختن الکل یا بتادین به صورت مستقیم بر روی زخم، علاوه بر اینکه نقشی در ضدعفونی کردن زخم ندارد، به بافت آن نیز آسیب می‌رساند.

3. پوشاندن زخم با پانسمان مناسب

پس از شستشوی کامل زخم با محلول ضدعفونی کننده، باید بسته به عمق و شرایط زخم از یک پانسمان مناسب استفاده شود تا علاوه بر پوشاندن سطح زخم، از ورود عوامل خارجی و بروز عفونت جلوگیری کرده و رطوبت زخم را به خوبی حفظ کند. با استفاده از پانسمان‌های مدرن که قابلیت جذب بالایی دارند، می‌توان به خوبی از بروز عفونت، خشکی و یا رطوبت بیش از حد پوست جلوگیری کرد.

همچنین باید توجه داشته باشید که پانسمان باید در زمان مناسب و به صورت منظم تعویض شود. در غیر این صورت، پانسمان آلوده به محیطی مناسب برای رشد میکروب‌ها و ایجاد عفونت تبدیل می‌شود. در صورت نیاز و بر اساس دستورات پزشک، حتما آنتی بیوتیک‌های تجویز شده را مصرف نمایید تا از بروز عفونت جلوگیری شود.

4. توجه به تغذیه بیمار جهت تسریع بهبود زخم

داشتن تغذیه مناسب، نقش بسیار مهمی در درمان زخم بستر دارد. با مصرف آب کافی، مواد پروتئینی، ویتامین‌ها و مواد معدنی، بدن توانایی لازم برای مقابله با میکروب‌ها و آسیب‌ها را بدست آورده و موجب می‌شود که روند ترمیم پوست بهبود پیدا کند. حتما برای بهبود سریع‌تر بیمار خود، از غذاهای مقوی و مغذی استفاده کنید و در صورت نیاز می‌توانید با پزشک تغذیه مشورت نمایید. از جمله مواد مغذی و لازم برای کمک به درمان زخم بستر، می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• پروتئین: پروتئین‌ها نقش موثری بر رشد بافت و عملکرد ماهیچه‌ها ایفا می‌کنند و می‌توانند بر سلامت پوست بیمار نیز تاثیرگذار باشند. برای دریافت پروتئین‌های لازم و کافی از راه تغذیه، باید مواد غذایی همچون مرغ، ماهی، تخم مرغ، لبنیات، لوبیا، نخود، عدس و آجیل (پسته و بادام) را در برنامه غذایی بیمار قرار دهید.
• ویتامین C: ویتامین C یکی از مواد لازم برای تولید پروتئین کلاژن در پوست و تقویت سیستم ایمنی بدن است. به همین دلیل مصرف آن در طول درمان، جهت ساخت بافت جدید و افزایش ایمنی بدن بسیار ضروری است. نارنج، لیمو، توت فرنگی، پرتقال، توت سیاه، گوجه فرنگی و سبزیجاتی همچون کاهو و برگ گیاهان گلخانه‌ای، از جمله منابع سرشار از ویتامین C هستند.
• روی: روی نیز نقش مهمی در فعالیت‌های آنزیمی بدن ایفا می‌کند تا بدن بتواند بافت جدید بسازد. از جمله منابع سرشار از روی، می‌توان به گوشت قرمز، مرغ، ماهی، غلات کامل و سبزیجات اشاره کرد.
• چربی‌های مفید: برخی از مواد چرب برای حفظ سلامت پوست و تشکیل غشا سلولی جهت ترمیم بافت بسیار ضروری و مفید هستند. برای دریافت چنین چربی‌های مفید و ضروری بدن، می‌توانید از روغن‌های گیاهی مانند روغن زیتون و کنجد، و یا روغن‌های جانوری مانند مصرف ماهی‌های چرب استفاده نمایید.
• آهن: وجود آهن در بدن برای ساخت هموگلوبین در خون بسیار لازم است. هموگلوبین وظیفه انتقال اکسیژن به بافت‌ها را بر عهده دارد و در صورت کمبود آهن، بدن توانایی تولید هموگلوبین و انتقال اکسیژن کافی به ناحیه آسیب دیده را نخواهد داشت. گوشت قرمز، مرغ، ماهی، حبوبات و غلات کامل از منابع خوبی برای دریافت آهن به شمار می‌روند.

5. حفظ خشکی پوست و کنترل رطوبت

از دیگر اقدامات مهمی که نقش بسیار موثری در بهبود زخم بستر ایفا می‌کند، کنترل رطوبت پوست هم در ناحیه آسیب دیده و هم نواحی سالم بدن است. در صورتی که بیمار به بی‌اختیاری ادرار یا مدفوتع دچار است، حتما باید از پوشینه‌های مناسب و با کیفیت استفاده نموده و آن‌ها را به صورت مداوم تعویض نمایید تا مانع از مرطوب ماندن پوست شود. همچنین خشکی بیش از حد پوست نیز زمینه ایجاد زخم و پیشرفت آن را فراهم می‌کند؛ در نتیجه شما می‌توانید با استفاده از کرم‌ها و روغن‌های مخصوص رطوبت لازم را به پوست بخشیده و از خشکی یا رطوبت بیش از حد پوست جلوگیری نمایید.

آیا درمان زخم بستر با سشوار امکان پذیر است؟

ممکن است شنیده باشید که «زخم بستر باید تمیز و کاملا خشک باقی بماند و برای این منظور باید پس از شستشو و استحمام از سشوار برای خشک کردن ناحیه زخم کمک گرفت». جالب است بدانید افرادی که دچار زخم بستر می‌شوند، غالبا بیماری‌های همراه مثل دیابت و … را دارند و همچنین به‌دنبال آسیب به پوست در آن ناحیه، با اختلال در درک حسی مواجه هستند، پس ممکن است حرارت سشوار، به این بیماران آسیب برساند.

 همچنین شنیده‌اید که «گرما باعث افزایش گردش خون به ناحیه مورد نظر می‌شود؛ بنابراین با توجه به این موضوع استفاده از سشوار می‌تواند با افزایش گردش خون به محل زخم به بهبود و درمان زخم بستر کمک کند.» این روش یک روش قدیمی و منسوخ شده است و تبعات و مضرات آن بیش از فواید آن است. امروزه برای افزایش گردش خون موضعی و دست‌یابی به این اهداف، دستگاه‌ها و روش‌های ایمنی همچون پلاسماتراپی و نوردرمانی در دسترس هستند که جایگزین بسیار مناسبی خواهند بود. بنابراین، پیش از استفاده از این روش (استفاده از سشوار) بهتر است با پزشک و یا متخصص زخم مشورت نمایید.

زخم بستر با زردچوبه درمان می شود؟

زردچوبه دارای خاصیت آنتی‌باکتریال و ضد التهاب است و می‌تواند در کاهش التهاب و پیشگیری از عفونت زخم بستر و سرعت بخشیدن به فرآیند ترمیم آن تاثیر بسیاری داشته باشد. از قدیم الایام از این ماده برای درمان زخم استفاده می‌کردند و امروزه نیز از این ماده در ساخت برخی محصولات درمان زخم استفاده می‌شود.

برای عزیزانی که در خصوص درمان زخم بستر با زردچوبه سوال دارند، پیشنهاد میکنیم تا ویدئو زیر را ببینند.

استفاده غیر اصولی و غلط از بهترین مواد هم می‌تواند عوارضی به همراه داشته باشد. با پیشرفت علم و تکنولوژی، ماده موثره زردچوبه نیز شناسایی شده و با دوزاژ موثر با کمترین عارضه، در ساخت محصولات درمان زخم از آن استفاده شده است. پیشنهاد می‌کنیم برای پیشگیری از هرگونه عوارض احتمالی، پیش از استفاده از این روش با متخصص زخم بستر مشورت کرده و از راهنمایی‌های ایشان بهره‌مند شوید.

اشتباهات رایج خانواده‌ها در درمان زخم بستر در منزل

در بسیاری از موارد، زخم‌های بستر به دلیل مراقبت نادرست یا انجام روش‌های غیرعلمی، به جای بهبود پیدا کردن، دچار عفونت یا پیشرفت زخم می‌شوند و مسیر درمان را سخت و دشوار می‌کنند. بنابراین، آگاهی از این اشتباهات رایج باعث می‌شود که از بروز چنین مشکلاتی جلوگیری کرده و درمان به بهترین شکل ممکن پیش برود.

• استفاده از بتادین بر روی زخم: یک باور غلط که میان اغلب افراد جا افتاده است، این می‌باشد که بتادین را می‌توان برای هر نوع زخمی استفاده کرد و این بتادین رو به طور مستقیم بر روی زخم می‌ریزند. اما این ماده همیشه بهترین گزینه برای شستشو زخم نبوده و استفاده مداوم از این محلول به سلول‌های سالم آسیب رسانده و روند ترمیم زخم را کند می‌کند.
• تغییر ندادن وضعیت بیمار به صورت منظم: طبق تجربیات تیم درمانی کلینیک زخم کرج، برخی افراد به تغییر وضعیت بیمار توجهی نکرده و یا از تشک‌های ضد زخم بستر استفاده نمی‌کنند؛ در صورتی که فشار مداوم بر روی یک نقطه عامل اصلی بروز و تشدید چنین زخمی است. اگر وضعیت بیمار به طور منظم تغییر نکند، حتی بهترین پانسمان‌ها نیز از نمی‌توانند از پیشرفت زخم جلوگیری کنند.
• مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک: بزرگترین اشتباه در روند درمان زخم‌های عفونی، مصرف خودسرانه آنتی بیوتیک است. بسیار یاز خانواده‌ها با مشاهده ترشحات زخم، آن را عفونت تلقی کره و بدون تجویز پزشک اقدام به مصرف آنتی بیوتیک می‌کنند. در حالی که هر زخمی عفونی نیست و مصرف بی‌رویه آنتی بیوتیک باعث بروز مقاومت دارویی و دشوارتر شدن درمان می‌شود.
• استفاده از پانسمان نامناسب: هر زخم به پانسمان مخصوص خود نیاز دارد. استفاده از پانسمان نامناسب ممکن است باعث خشک شدن بیش از حد زخم، تجمع ترشحات یا آسیب به بافت در حال ترمیم شود و روند بهبود را به تاخیر بیندازد.
• ماساژ دادن نواحی قرمز شده پوست: طبق مشاهدات درمانگران کلینیک زخم کرج، برخی افراد تصور می‌کنند ماساژ ناحیه قرمز شده باعث بهبود گردش خون می‌شود، اما در واقع این کار می‌تواند به بافت‌های آسیب‌دیده فشار بیشتری وارد کرده و احتمال ایجاد زخم بستر را افزایش دهد.
• بی‌توجهی به تغذیه بیمار: ترمیم زخم نیازمند دریافت کافی پروتئین، ویتامین‌ها، مواد معدنی و مایعات است. حتی در صورت انجام پانسمان‌های پیشرفته، سوءتغذیه می‌تواند روند بهبود زخم را به‌طور قابل‌توجهی کند کند.
• تاخیر در مراجعه به متخصص زخم: برخی خانواده‌ها تا زمانی که زخم عمیق، بدبو یا عفونی نشده باشد، از دریافت مشاوره تخصصی خودداری می‌کنند. تشخیص و مداخله زودهنگام معمولا باعث کاهش مدت درمان، هزینه‌ها و احتمال بروز عوارض می‌شود.

درمان زخم بستر با استفاده از تشک های مواج

انواع مختلفی از تشک مواج در بازار کالای پزشکی موجود است که هدف از ساخت و‌ تولید آن‌ها، توزیع مناسب فشار بر نقاط فشاری و برداشتن فشار از یک نقطه بدن است. تشک مواج تخم مرغی، سلولی و سلولزی از انواع این تشک‌ها است. تشک مواج تخم مرغی و سلولی، تشک برقی محسوب می‌شوند و نیاز به جریان مداوم برق دارند. تشک‌های سلولزی از پشم پزشکی و فوم سلولزی ساخته شده‌اند و شباهت زیادی به تشک‌های خوش‌خواب و طبی دارند و شرایط راحت‌تری را برای بیمار فراهم می‌کنند.

تشک‌های تخم مرغی نسل اول این تکنولوژی هستند و مسلما با پیشرفت‌هایی که در این صنعت ایجاد شده، از اثربخشی بسیار کمتری در مقایسه با تشک‌های سلولی و سلولزی برخوردارند. در مجموع استفاده از تشک مواج در درمان زخم بستر، از اصول اولیه و الزامی بوده و می‌تواند در پیشگیری از زخم بستر نیز بسیار تاثیرگذار باشد.

ویدئو توضیح آقای جواد قربانی در خصوص سریع ترین روش درمان زخم بستر

آیا زخم بستر قابل درمان است؟

بله، زخم بستر را می‌توان درمان نمود؛ اما باید در نظر داشته باشید که درمان این بیماری در مراحل اولیه آن بسیار ساده‌تر بوده و مدت زمان کمتری برای ترمیم بافت نیاز دارد. پیش از هرگونه اقدام برای درمان زخم بستر باید ابتدا متخصص زخم، زخم شما را بررسی نموده و گرید زخم بستر، میزان عمق آسیب، علت به وجود آمدن آن و ... را تعیین نماید. اولین اقدام برای درمان زخم بستر این است که علت ایجاد شدن آن را از بین ببریم. به همین دلیل متخصص زخم باید بداند که چرا زخم بستر ایجاد شده است؟ آیا بیمار به دیابت یا اختلالات گردش خون مبتلا است؟ و یا نیاز است به طور مداوم بر روی تخت یا ویلچر قرار گیرد؟ پس از بررسی این موارد، درمان‌های تخصصی آغاز می‌شود تا بتوان زخم را مدیریت نمود و از پیشرفت آن جلوگیری کرد.

یکی از مهمترین خدماتی که در این زمینه توسط کلینیک‌های تخصصی زخم مانند کلینیک زخم کرج ارائه می‌شوند، درمان زخم بستر در منزل است که برای افرادی که شرایط لازم برای مراجعه به کلینیک ندارند (افراد سالمند، ویلچری، بستری در منزل و یا افراد دارای ناتوانی جسمی)، بتوانند در محیط امن و آرام منزل خود از این خدمات بهره‌مند شوند. برای بهره‌مندی از این خدمات تنها کافی است با کلینیک زخم کرج تماس گرفته و درخواست اعزام کارشناس زخم در منزل نمایید تا متخصصان ما در سریع‌ترین زمان ممکن به منزل شما مراجعه نموده و خدمات درمان زخم را آغاز نمایند. 

درمان زخم بستر در منزل توسط متخصص زخم

انتخاب یک روش مناسب برای درمان بستر، به فاکتورهای مختلفی مانند درجه زخم بستر، شدت آسیب، وجود یا عدم وجود عفونت، شرایط جسمی بیمار، بیماری‌های زمینه‌ای فرد و ... بستگی دارد. به همین دلیل متخصص زخم باید به خوبی وضعیت بیمار و زخم او را مورد بررسی قرار دهد تا بتوانید بهترین و سریعترین درمان زخم بستر را برای او انتخاب نماید. در ادامه انواع روش‌های درمان قطعی زخم بستر را به طور کامل برای شما توضیح می‌دهیم تا بتوانید به خوبی با این فرایند آشنا شوید.

1. جابجایی موضعیت بدن بیمار

یکی از مهمترین اقدامات که هم در زمینه پیشگیری از زخم بستر نقش دارد و هم در درمان آن، جابجایی و تغییر وضعیت بدن بیمار هر 2 ساعت در حالت بیدار، و هر 3 ساعت در حالت خواب و استراحت است. این کار باعث می‌شود که فشار وارده بر نواحی حساس بدن مانند کمر، کتف، پاشنه پا و ... کاهش پیدا کرده و جریان خون بهبود پیدا کند.

2. استفاده از تشک‌های ضد زخم بستر

تشک‌های ضد زخم بستر، تشک‌هایی هستند که موجب کاهش فشار وارده بر پوست شده و این فشار را به صورت یکنواخت بر روی تمام نواحی بدن توزیع می‌کند تا از ایجاد یا شدت پیدا کردن زخم جلوگیری کند. این تشک‌ها انواع مختلفی دارند که برخی ممکن است پمپ هوا داشته باشند تا فشار را به صورت متناوب تغییر دهد. این روش در کنار جابجایی بیمار، یکی از موثرترین اقدامات در زمینه پیشگیری و درمان زخم بستر در منزل به شمار می‌رود. در ادامه انواع تشک ضد زخم بستر را به شما معرفی می‌کنیم:

• تشک مواج سلولی (Cellular / Alternating Air Mattress): این تشک از تعدادی سلول یا کیسه هوا تشکیل شده است که هوای داحل آن به طور متناوب پر و خالی می‌شود تا فشاری که بر نقاط حساس بدن وارد می‌شود را کاهش دهد. این تشک برای بیمارانی که مدت زمان طولانی بستری و بی‌تحرک هستند، یا زخم بستر سطح متوسط تا شدید دارند گزینه مناسبی است.
• تشک مواج هوشمند (Smart / Dynamic Mattress): این تشک‌ها نسل پیشرفته‌ای از انواع تشک‌های مواج سلولی هستند که با داشتن سنسورهای فشار و کنترل خودکار، می‌توانند فشار را بین نقاط مختلف بدن به صورت یکنواخت پخش نماید. این دستگاه می‌تواند فشار هر نقطه از بدن را اندازه‌گیری کرده و بر اساس وضعیت بیمار، هوای سلول‌ها را به صورت خودکار تنظیم کند. برخی از مدل‌های این دستگاه از سیستم هشدار مناسب برخوردارند تا جابجایی بیمار یا تغییر فشار را به مراقبین بیمار اطلاع دهد. از این نوع تشک برای بیمارانی که به مراقبت دقیق نیاز داشته و به زخم بستر مقاوم یا خطرناک مبتلا هستند، گزینه مناسبی است.

3. استفاده از پانسمان نوین

با پیشرفت تکنولوژی، پانسمان‌های نوین و پیشرفته زیادی با انواع شکل‌ها و برندهای مختلف در بازار کالای پزشکی ایران عرضه شده است. تمام انواع این محصولات، اگر در زمان مناسب، محل مناسب و در درجه مناسب زخم امورد استفاده قرار گیرند، می‌توانند به خوبی زخم را درمان کنند. پانسمان زخم بستر یک امر تخصصی است که باید توسط افراد باتجربه و ماهر انجام شود تا از بروز مشکلات بیشتر جلوگیری کند؛ و انتخاب پانسمان مناسب و به‌کارگیری صحیح آن در محل مناسب و مرحله درست نیز به تخصص نیاز دارد. در صورتی که این فرایند درمان به افرادی غیر متخصص سپرده شود، باعث اعمال هزینه‌های اضافی به بیماران و خانواده ها خواهد شد و می‌تواند موجب پیشرفت بیماری و افزایش ریسک آن شود. پانسمان‌های نوین انواع مختلفی دارند که در ادامه این موارد را برای شما نام می‌بریم:

• پانسمان هیدروژل: برای زخم‌های خشک یا دارای بافت مرده مناسب است. هیدروژل با تامین رطوبت به نرم شدن بافت‌های مرده کمک کرده و شرایط بهتری برای ترمیم زخم ایجاد می‌کند.
• پانسمان هیدروکلوئیدی: برای زخم‌های سطحی تا متوسط با ترشح کم تا متوسط کاربرد دارد. این پانسمان محیطی مرطوب ایجاد می‌کند که به تسریع روند ترمیم و محافظت از زخم کمک می‌کند.
• پانسمان فوم: برای زخم‌های دارای ترشح متوسط تا زیاد استفاده می‌شود. ساختار اسفنجی آن ترشحات اضافی را جذب کرده و در عین حال رطوبت مناسب زخم را حفظ می‌کند.
• پانسمان آلژینات: برای زخم‌های عمیق یا زخم‌هایی با ترشح زیاد مناسب است. این پانسمان که از جلبک دریایی تهیه می‌شود، قدرت جذب بالایی دارد و به کنترل ترشحات کمک می‌کند.
• پانسمان عسل: در زخم‌های عفونی یا زخم‌هایی که روند ترمیم کندی دارند کاربرد دارد. عسل پزشکی با خواص آنتی باکتریال خود می‌تواند به کاهش بار میکروبی و بهبود محیط زخم کمک کند.
• پانسمان جاذب و فوق جاذب: برای زخم‌های دارای ترشحات بسیار زیاد طراحی شده‌اند. این پانسمان‌ها حجم بالایی از ترشحات را جذب کرده و خطر نشت ترشحات و آسیب به پوست اطراف زخم را کاهش می‌دهند.
• پانسمان آنتی باکتریال: در زخم‌های آلوده یا زخم‌هایی که خطر عفونت در آن‌ها بالاست استفاده می‌شود. این پانسمان‌ها معمولا حاوی موادی مانند نقره هستند که به کنترل رشد باکتری‌ها کمک می‌کنند.
• پانسمان کامفیل: کامفیل یکی از انواع پانسمان‌های هیدروکلوئیدی است که برای زخم‌های سطحی تا نیمه‌عمقی با ترشح کم تا متوسط استفاده می‌شود و از زخم در برابر آلودگی‌های خارجی محافظت می‌کند.
• پانسمان شفاف: برای زخم‌های سطحی و زخم‌هایی با ترشح کم مناسب است. شفاف بودن این پانسمان امکان مشاهده وضعیت زخم را بدون نیاز به برداشتن پانسمان فراهم می‌کند و از پوست در برابر آلودگی محافظت می‌کند.

4. دبریدمان زخم بستر

دبریدمان زخم در واقع به معنی حذف بافت‌های مرده و عفونی از زخم است که موجب افزایش سرعت ترمیم بافت سالم و کاهش خطر عفونت می‌شود. دبریدمان زخم انواع مختلفی دارد که شامل دبریدمان مکانیکی (با گاز و ابزارهای خاص)، دبریدمان شیمیایی (با محلول‌های مخصوص)، اتولیتیک (با استفاده از پانسمان‌های خاص) و یا بیولوژیک (با کمک عوامل بیولوژیکی) انجام می‌شود. یکی از انواع دبریدمان بیولوژیک، ماگوت تراپی یا لارو درمانی زخم است که در آن با استفاده از لاروهایی که در محیط کاملا بهداشتی رشد کرده‌اند، بافت مرده موجود بر روی پوست را از بین می‌برند.

5. اوزون تراپی زخم بستر

در روش اوزون تراپی زخم، از گاز اوزون استفاده می‌شود؛ زیرا خاصیت ضدعفونی کننده و التیام بخشی دارد و با وارد شدن به زخم می‌تواند میکروب‌های موجود در زخم را از بین برده و از بروز عفونت جلوگیری کرده یا آن را درمان کند. علاوه بر این، این روش موجب افزایش اکسیژن رسانی به بافت‌ها شده و سلول‌ها را به بازسازی تحریک می‌کند. در روش اوزون تراپی معمولا از تجهیزاتی استفاده می‌شود که بتوان آن‌ها را در درمان خانگی زخم بستر نیز به کار برد.

6. وکیوم تراپی زخم بستر

وکیوم تراپی زخم یا Negative Pressure Wound Theray (NPWT) نوعی روش درمانی است که بر روی زخم مکش ملایمی ایجاد می‌کند تا مایعات اضافی و بافت‌های مرده را از محل زخم خارج کرده و جریان خون را افزایش دهد. همچنین این روش می‌تواند سرعت تشکیل بافت گرانولاسیون را افزایش داده عفونت را کاهش دهد.

7. فتوتراپی زخم بستر

در فتوتراپی یا نور درمانی زخم از نور قرمز یا همان مادون قرمز استفاده می‌شود تا سلول‌های پوستی را تحریک کرده و کلاژن سازی را افزایش دهد. علاوه بر این، این روش می‌تواند سلول‌های ایمنی بدن را تحریک کند تا به سمت ناحیه آسیب حرکت کرده و موجب کاهش التهاب و عفونت شوند. علاوه بر این، فتوتراپی می‌تواند جزیان خون را بهبود بخشیده و موجب تسریع ترمیم زخم شود. 

8. پلاسما تراپی زخم بستر

پلاسما تراپی زخم بستر، روشی است که در آن از حالت چهارم ماده، یعنی پلاسما فعال شده (حالتی بین بخار و انرژی)، بر روی زخم استفاده می‌شود تا سلول‌های ایمنی و بافت‌های سالم اطراف زخم را تحریک کند؛ بدین صورت عفونت را کاهش داده و ترمیم زخم نیز تسریع می‌شود. این روش کاملا غیر تهاجمی بوده و از پرکاربردترین انواع آن می‌توان به دو نوع ED و DBD پلاسما اشاره کرد.

9. روش FAT memberane (فَت ممبران)

روش درمانی FAT memebrane یا غشا چربی، یکی از روش‌های نوین درمان زخم به شمار می‌رود که در آن از بافت چربی خود بیمار گرفته شده و یه محل زخم منتقل می‌شود. این بافت حاوی سلول‌های بنیادی است که موجب ترمیم بافت و تحریک رشد سلول‌های سالم می‌شود. این روش بیشتر در زخم‌های مزمن و عمیق کاربرد داشته و باید تحت نظر متخصص زخم انجام شود.

10. درمان زخم بستر با PRP

در روش درمان PRP (Platelet Rich Plasma) یا پلاسمای غنی از پلاکت، از خود بیمار نمونه خون گرفته می‌شود تا با استفاده از روش سانتریفیوژ، پلاسمای غنی از پلاکت آن را جدا کرده و به محل زخم تزریق می‌کنند. فاکتورهای رشد و سلول‌های ترمیم کننده این ماده باعث می‌شود که کلاژن سازی پوست تحریک شده و التهاب زخم کاهش پیدا کند؛ بدین صورت بهبود زخم سرعت پیدا می‌کند.

بهترین و سریع‌ترین درمان زخم بستر کدام روش است؟

پیشگیری از ایجاد زخم بستر، با شناسایی افراد مستعد و اجرای یک برنامه مراقبتی، بهترین اقدام است. تغییر پوزیشن، استفاده از تشک مواج مناسب و چک کردن روزانه نواحی فشاری بدن می‌تواند در پیشگیری از زخم‌ بستر کمک شایانی نماید. هرچه زخم‌ در مراحل ابتدایی‌تر شناسایی شود، درمان آن نیز سریع‌تر اتفاق خواهد افتاد، ولی اگر دیر متوجه آن بشویم ممکن است لایه‌های زیرین نیز درگیر شده و عفونت ایجاد گردد. پس بهتر است با مشاهده کمترین تغییرات در سطح پوستِ نقاط فشاری بدن، حتما با کارشناسان متخصص زخم مشورت نمایید.

چگونه از بروز زخم بستر در منزل پیشگیری کنیم؟

• هر 2 ساعت یکبار بیمار را جابجا کرده و وضعیت آن را تغییر دهید. اگر فرد بر روی صندلی چرخ‌دار می‌نشیند، باید هر 15 دقیقه یک‌بار جابجا شود.
• از بالش و تشک‌های مواج برای کاهش فشار از یک ناحیه مشخص و پخش کردن فشار بر روی نواحی مختلف بدن استفاده شود.
• بهتر است پوست بدن فرد، خشک و تمیز نگه داشته شود.
• رعایت رژیم غذایی مناسب که انواع ویتامین‌ها و مواد معدنی را شامل شود، بهترین راه برای پیشگیری از ایجاد زخم بستر در منزل است.

بهترین روغن برای جلوگیری از زخم بستر

کلینیک زخم کرج، مرکزی تخصصی جهت درمان زخم بستر در منزل

کلینیک زخم کرج به عنوان یکی از کلینیک‌های معتبر درمان زخم، با داشتن کارشناسان زخم در منزل متخصص و حرفه‌ای، در زمینه درمان انواع زخم‌های مزمن و حاد به ویژه درمان زخم بستر فعالیت می‌کند. یکی از پرطرفدارترین خدمات این کلینیک، درمان زخم بستر در منزل است که شما می‌توانید از طریق شماره‌های مندرج در سایت، اطلاعات لازم درباره بیمار و وضعیت جسمی ایشان را در اختیار کارشناسان ما قرار داده و درخواست خود را مبنی بر اعزام متخصص زخم بستر به منزل در زمان مورد نظر خود ثبت نمایید. از ویژگی‌های مهم این کلینیک می‌توان به تعهد، تخصص و وقت شناسی تیم حرفه‌ای آن اشاره کرد که همین ویژگی‌ها باعث می‌شوند که این کلینیک بهترین انتخاب برای درمان زخم بستر در منزل باشد.

آشنایی با گرید های مختلف زخم بستر

عکس زخم بستر درجه 1:

عکس زخم بستر درجه 2:

عکس زخم بستر درجه 3:

عکس زخم بستر درجه 4:

 

تجربه درمان زخم بستر بیماران کلینیک زخم کرج

در ادامه تجربه افرادی را در اختیار شما قرار میدهیم که در کلینیک زخم درمان زخم بستر خود را با موفقیت به اتمام رساندند.

1. مورد اول - درمان زخم بستر مددجو آقای ۳۴ ساله از طریق وکیوم تراپی

فشار مداوم و بیش‌از حدِ تحملِ ‌پوست (بیش ‌از ۳۲ میلیمتر جیوه) بر نقاطِ ‌فشاریِ ‌بدن، باعث کاهشِ ‌پرفیوژنِ ‌بافتی در موضع و نهایتاً ایسکمی ‌بافت خواهد شد. بروز ایسکمی در بافت، منجر به ایجاد زخم ‌فشاری می‌شود. اختلال ‌هوشیاری ‌و بی‌تحرکی، از عوامل مستعدکننده ایجاد زخم ‌فشاری است. آفلودینگ نقاط‌ِ فشار، در این بیماران حائز اهمیت است. در صورت بروز زخم‌های ‌فشاری با عمق ‌و وسعتِ‌ زیاد، ممکن‌ است بیمار متحمل‌خسارت‌های جانی ‌و مالی شدید شود. روند درمان در این‌ بیماران نیز طولانی‌خواهد بود.

مددجو آقای ۳۴ ساله بر اثر تصادف، دچار آسیب ستون‌ فقرات ‌نخاعی ‌و مهره‌های‌گردنی، به‌مدت ۹ روز در بخش ICU بستری بود و پس‌ از بهبود نسبی، ترخیص‌شده‌است. در منزل متوجه بروز زخم وسیع ‌در ناحیه ساکروم و باتکس ‌شده و با مراجعه‌ مجدد به بیمارستان، ‌دبریدمان ‌جراحی ناحیه زخم انجام ‌می‌شود و به ‌مدت ۶ روز با پماد سیلور پانسمان‌ می‌شده ‌است. پس از احساس عدم‌ بهبودی، بیمار به‌ کلینیک‌ زخم مراجعه ‌کرده ‌است. برنامه درمانی و مراقبت از زخم بر اساس رفع فشار با استفاده از روش‌های آفلودینگ، اصلاح  ‌رژیم‌ غذایی، ایجاد تعادل ‌باکتریایی تحت‌نظر متخصص‌ عفونی شروع ‌شد و پس‌ از پاکسازی‌ بستر زخم، زخم به ‌روش  وکیوم‌تراپی، در طول ‌مدت  ‌حدود ۴ ماه،کاملاً بهبود یافت.

 بحث و نتیجه‌گیری:

رفع ‌علت‌ زخم، ایجاد تعادل‌ باکتریایی، حفظ‌ رطوبت مناسب در بستر زخم و دبریدمان‌ مداوم، از  رویکردهای ‌اساسی ‌درمان ‌زخم‌هاست. استفاده از روش‌های‌کمکی همچون وکیوم‌تراپی، می‌تواند با اعمال فشار منفی ‌بر روی زخم، سبب افزایش ‌جریان ‌خون و خروج ‌ترشحات ‌اضافی ‌زخم، در زخم‌های وسیع‌شده و با نزدیک‌ کردن لبه‌های ‌زخم به ‌هم، منجر به تسریع ‌در روند بهبودی اینگونه زخم‌ها شود.

2. مورد دوم - درمان زخم بستر اقای 38 ساله

تلاشهای ‌زیادی برای ‌مدیریت ‌حاد و مزمن زخم، با تأکید بر رویکردهای ‌درمانی ‌جدید و توسعه فناوری ها، انجام ‌شده ‌است. ازین‌رو، رویکرد صحیح برای مدیریت ‌زخم، به ‌طور موثری بر نتیجه ‌بالینی تأثیر می‌گذارد. یکی ‌از روش‌های ‌نوین ‌درمان ‌زخم، وکیوم‌تراپی است. استفاده ‌از فشار خلاء، با کمک‌ به جذب ‌ترشحات ‌اضافه، کمک‌ به ‌کنترل ‌تعادل ‌باکتریایی و تحریک ‌آنژیوژنز، فرایند ترمیم ‌زخم را بهبود می‌بخشد.

مددجو آقای ۳۸ ساله ‌و پاراپلژی بدلیل عدم ‌رعایت آفلودینگ‌ مناسب، دچار زخم ‌فشاری در هر دو تروکانتر شده و در اتاق ‌عمل‌ دبریدمان جراحی شده ‌است‌ و بعد از ۷ روز از زمان ترخیص، دچار باز شدگی محل عمل شده و به تیم ‌چند تخصصی‌ درمان ‌زخم مراجعه می‌نماید. تحت ‌آنتی‌بیوتیک تراپی، دبریدمان ‌جراحی و شارپ، استفاده ‌از روش‌های‌ نوین ‌درمان ‌زخم قرار گرفته ‌و پس‌ از ظهور بافت‌های‌گرانوله، جهت تسریع در فاز پرولیفریشن، از وکیوم‌تراپی استفاده شد و در مدت کمتر از ۳۰ روز، زخم به فاز اپیتلیالیزیشن رسید و بهبودی‌ کامل ‌زخم حاصل شد.

نتایج مطالعات ‌نشان ‌داده که‌ وکیوم‌تراپی پس ‌از جراحی، با به ‌حداقل ‌رساندن ‌احتمال ایجاد عفونت و افزایش سرعت ‌روند درمان، مخصوصاً در فاز تکثیر، به‌صورت چشم‌گیری فرایند بهبود را افزایش می‌دهد. همین‌طور با افزایش ‌میزان ‌‌اکسیژن و تغذیه ‌بهترِ بافت، افزایش ‌خون ‌رسانی، افزایش سرعت‌ تقسیم ‌ِمیتوز و تسریع ایجاد بافت‌ گرانوله، درمانی سریع، مقرون به صرفه و کارآمد است.

3. مورد سوم - درمان زخم بستر آقای 78 ساله

بیمار آقای ۷۸ ساله به دنبال سکته مغزی در بیمارستان بستری بود و در طی دوره بستری دچار زخم فشاری گرید چهار در ناحیه ساکروم گردید. زخم در زمان مراجعه دارای عمق تقریبی ۳ سانتی‌متر بود و اقدامات درمانی اولیه در مرکز قبلی آغاز شده بود. بیمار در تاریخ ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ به کلینیک ما ارجاع شد. در ویزیت اولیه، بیمار تحت مشاوره متخصص عفونی قرار گرفت. سپس دبریدمان شارپ و پاکسازی بستر زخم با کورت انجام شد. در ادامه، طی ۳ تا ۴ جلسه از پانسمان‌های آنتی‌باکتریال و پرکننده حفره همراه با آفلودینگ مناسب استفاده گردید. پس از آن، درمان با وکیوم‌تراپی (NPWT) آغاز شد.

با وجود این اقدامات، پس از حدود ۸ جلسه درمانی، رشد بافت گرانوله چشمگیر نبود. بنابراین، در تاریخ ۲۸ تیر ۱۴۰۴ تصمیم به مداخله با نانوسلولز باکتریایی (BNC) گرفته شد. در این مرحله، حفره زخم با BNC پر شد و سطح آن با BNC graft پوشانده گردید. پس از این مداخله، بیمار تنها طی ۴ جلسه پیگیری تا تاریخ ۲۰ مرداد ۱۴۰۴ تحت ارزیابی قرار گرفت. در این جلسات، زخم با محلول PHMB شستشو داده می‌شد و با پانسمان فوم پوشانده می‌شد. روند بهبودی بسیار چشمگیر بود و زخم به‌طور قابل ملاحظه‌ای ترمیم یافت.

از نکات قابل توجه در این بیمار، ماهیت non-heallable و چالش‌برانگیز بودن چنین زخم‌های فشاری بود که معمولا درمان آن‌ها برای تیم‌های تخصصی دشوار است. با این حال، استفاده از BNC برای پر کردن حفره و پوشش سطحی زخم نتایج بسیار موفقی به همراه داشت. علاوه بر این، کاهش دفعات تعویض پانسمان موجب افزایش رضایت بیمار و کمک به مدیریت هزینه‌های درمانی گردید.

📌 این کیس به‌خوبی نشان داد که در زخم‌های فشاری عمیق و مقاوم به درمان، BNC grafting می‌تواند یک گزینه درمانی مؤثر و مقرون‌به‌صرفه باشد.

مرحله اول درمان زخم بستر در منزل:

مرحله دوم درمان زخم بستر در منزل:

مرحله سوم درمان زخم بستر در منزل:

مرحله چهارم درمان زخم بستر در منزل:

مطالب این صفحه از سایت‌های پزشکی و مقالات علمی زیر گردآوری شده است:

• https://www.merckmanuals.com/professional/dermatologic-disorders/pressure-injury/pressure-injuries
• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK333124
• https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11403384/
• https://emedicine.medscape.com/article/190115-guidelines
• https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000740.htm

سوالات متداول بیماران و خانواده‌ها درباره درمان زخم بستر در منزل

1. درمان زخم بستر در منزل چقدر طول می‌کشد؟

مدت درمان به عمق زخم، وجود عفونت، سن بیمار و بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت وابسته است و می‌تواند از چند هفته تا چند ماه متغیر باشد. بنابراین، نمی‌توان مدت زمان دقیقی برای هر بیمار تعیین کرد. برخی افراد ممکن است طی 2 تا 3 هفته به بهبودی کامل دست پیدا کنند و برخی دیگر حتی پس از گذشتن 10 هفته نیز نیاز به ادامه درمان‌ها داشته باشند.

2. برای درمان زخم بستر در منزل به چه تجهیزاتی نیاز است؟

بسته به شرایط بیمار ممکن است از تشک مواج، پانسمان‌های تخصصی، بالش‌های پوزیشنینگ و تجهیزات کنترل فشار استفاده شود.

3. چند بار باید پانسمان زخم بستر تعویض شود؟

زمان تعویض پانسمان به نوع پانسمان، میزان ترشحات زخم و شرایط بیمار بستگی دارد و باید توسط متخصص زخم تعیین شود. معمولا توصیه می‌شود بسته به وضعیت زخم و نوع پانسمان، 1 روز درمیان یا 2 3 روز یکبار پانسمان تعویض شود.

4. آیا تشک مواج به تنهایی زخم بستر را درمان می‌کند؟

خیر. تشک مواج تنها به کاهش فشار کمک می‌کند و جایگزین پانسمان، تغذیه مناسب و مراقبت تخصصی نیست.

5. بهترین وضعیت خوابیدن برای بیمار مبتلا به زخم بستر چیست؟

وضعیت مناسب به محل زخم بستگی دارد، اما به طور کلی باید از وارد شدن فشار مستقیم به ناحیه آسیب‌دیده و نواحی در معرض خطر زخم بستر، مانند دنبالچه، لگن، باسن، پاشنه پا و ... جلوگیری شود و وضعیت بیمار به صورت منظم تغییر کند.

6. آیا زخم بستر دوباره عود می‌کند؟

اگر عوامل ایجادکننده مانند فشار طولانی‌مدت، بی‌حرکتی یا مراقبت نامناسب برطرف نشوند، احتمال عود زخم وجود دارد.

7. چه زخم‌های بستری را می‌توان در منزل درمان کرد؟

بیشتر زخم‌های بستر درجه 1 تا 3 و حتی برخی زخم‌های پیشرفته، در صورت ارزیابی و پایش منظم توسط تیم تخصصی زخم، قابلیت درمان در منزل را دارند.

8. آیا زخم بستر در منزل کاملا درمان می‌شود؟

در بسیاری از موارد بله؛ اما نمی‌توان به این سوال پاسخی قطعی داد. زیرا نتیجه درمان به درجه زخم، وضعیت عمومی بیمار، تغذیه، کنترل فشار و رعایت برنامه درمانی بستگی دارد.